Kiedy kupujemy pierwszy basen, zwykle myślimy przede wszystkim o chlorze. Chlor kojarzy się z czystą wodą, więc to on trafia do koszyka jako pierwszy. O pH wiele osób przypomina sobie dopiero wtedy, gdy coś zaczyna być nie tak. To duży błąd, bo pH wody w basenie decyduje o tym, czy chlor w ogóle dobrze działa.
pH nie widać gołym okiem. Woda może być przejrzysta i błękitna, a pH od dawna za wysokie. Skutki przychodzą stopniowo, dlatego łatwo ich nie powiązać z przyczyną. Odpowiedź na pytanie z tytułu brzmi więc: tak, pH trzeba regulować i to regularnie, przez cały sezon.
Co się dzieje, gdy pH jest pominięte
Najczęściej pH w basenie ogrodowym rośnie. Pierwszym skutkiem jest słabszy chlor. Przy pH 7,0 działa mniej więcej trzy czwarte chloru, który pokazuje tester, przy pH 7,5 około połowy, a przy pH 8,0 już tylko około jednej czwartej. Wynik na testerze jest ten sam, ale chlor pracuje około trzy razy słabiej niż przy pH 7,0. Wtedy pojawia się typowy błąd: dosypujemy coraz więcej chloru, a woda i tak zaczyna się psuć.
Drugi, bardzo charakterystyczny objaw to szorstki, twardy osad na ścianach i dnie basenu. Przy wysokim pH z wody wytrąca się kamień, ten sam, który znamy z czajnika. Osadza się na folii, linii wody i w filtrze. Woda może przy tym lekko zmętnieć, zwłaszcza w upały, ale to właśnie osad na ścianach najczęściej zdradza, że pH jest za wysokie od dłuższego czasu.
Za niskie pH zdarza się rzadziej, ale też szkodzi. Kwaśna woda podgryza metalowe elementy, więc pojawia się rdza na drabince i śrubach, a w basenach z płytkami wypłukują się fugi.
Pieką oczy? To niekoniecznie wina chloru
Jeśli po kąpieli pieką oczy i swędzi skóra, większość osób uznaje, że w basenie jest za dużo chloru, i przestaje go dodawać. Tymczasem często winne jest właśnie pH. Nasze oczy najlepiej znoszą wodę o pH zbliżonym do odczynu łez, czyli od około 7,2 do 7,4. Woda wyraźnie bardziej zasadowa albo kwaśna podrażnia je nawet wtedy, gdy chloru jest akurat tyle, ile trzeba. Zanim więc ograniczymy chlor, warto najpierw zmierzyć pH.
Jakie pH powinna mieć woda w basenie
W basenie prywatnym utrzymujemy pH od 7,0 do 7,4, najlepiej około 7,2. To zakres, w którym chlor działa skutecznie, woda jest przyjemna dla skóry i oczu, a osad nie ma warunków, żeby się tworzyć. Dla porównania: na pływalniach publicznych przepisy dopuszczają pH od 6,5 do 7,6.
Warto wiedzieć, że świeżo nalana woda często ma pH w normie, ale w pierwszych dniach, gdy się ogrzewa, pH zaczyna rosnąć. Dlatego po napełnieniu basenu mierzymy je częściej.
Jak często i czym mierzyć pH
W sezonie pH sprawdzamy co najmniej raz lub dwa razy w tygodniu. Częściej mierzymy w upały, po burzy i ulewie (więcej w tekście W jaki sposób deszcz wpływa na wodę w basenie) oraz po dniu, w którym kąpało się dużo osób.
Do pomiaru wystarczy prosty tester:
- Paski testowe są najprostsze: zanurzamy pasek na chwilę i porównujemy kolory ze skalą na opakowaniu.
- Testery tabletkowe są dokładniejsze. Do probówki z wodą wrzucamy tabletkę i odczytujemy kolor.
- Fotometr elektroniczny podaje wynik w liczbach, więc nie trzeba zgadywać odcienia. Przyda się tym, którzy chcą mieć pewność albo mają większy basen.
Pomiar robimy zawsze przed dodaniem jakiejkolwiek chemii, a nie zaraz po niej.
Jak obniżyć i jak podnieść pH
Do obniżania pH służy pH minus, do podnoszenia pH plus. Na opakowaniu producent podaje, o ile dana porcja zmienia pH w określonej ilości wody, więc dawkę dobieramy do pojemności basenu i wyniku pomiaru.
Kilka praktycznych zasad:
Dawkuj porcjami. Najpierw wsyp połowę wyliczonej dawki, a resztę dopiero po kolejnym pomiarze. Łatwiej dojść do celu w dwóch krokach niż potem ratować wodę, która przeskoczyła w drugą stronę.
Wsypuj proszek bezpośrednio do wody. pH minus i pH plus w granulacie nie trzeba wcześniej rozpuszczać w wiaderku. Wystarczy rozsypać go równomiernie po powierzchni wody, najlepiej przy dyszach, którymi woda wraca z filtra, żeby szybciej się wymieszał. Nie wsypujemy go do skimmera razem z chlorem.
Filtracja musi pracować. Dzięki niej środek rozprowadzi się po całym basenie. Kolejny pomiar robimy po kilku godzinach pracy filtracji, gdy woda zdąży się wymieszać.
Najpierw pH, potem chlor. Jeśli trzeba skorygować jedno i drugie, zaczynamy od pH. Dopiero gdy pH jest w normie, chlor zadziała z pełną siłą. To samo dotyczy chlorowania szokowego: przy wysokim pH duża część dawki po prostu się zmarnuje.
Sprzedawcy sklepu chemiabasenowa.pl doradzają też, żeby przy kupnie chloru od razu zaopatrzyć się w pH minus. W większości basenów ogrodowych pH w sezonie rośnie, więc pH minus schodzi najszybciej ze wszystkich środków do pielęgnacji wody.
Na testerze widzisz też alkaliczność?
Wiele pasków testowych mierzy, poza pH i chlorem, także alkaliczność (często oznaczoną jako TA). Mimo podobnej nazwy to nie to samo co pH. Alkaliczność mówi, jak mocno woda opiera się zmianom pH. Jeśli mimo regularnego dawkowania pH zmienia się gwałtownie albo skokowo z dnia na dzień, przyczyną bywa właśnie alkaliczność, a także twardość wody. Wyjaśniamy to dokładnie w tekście pH, alkaliczność i twardość wody w basenie: jak od siebie zależą.
Zaniedbane pH widać też po zimie
Jeśli przez cały sezon pH było podwyższone, kamień osadzał się na ścianach i dnie warstwa po warstwie. Wiosną, przy otwieraniu basenu, okazuje się, że ściany pokrywa twardy, szorstki nalot, którego nie da się zmyć zwykłą szczotką. Trzeba go wtedy usuwać specjalnym środkiem do osadów kamiennych, a przy dużej powierzchni to praca na cały weekend.
Regulowanie pH zajmuje kilka minut w tygodniu, a oszczędza chlor i pracę przy szorowaniu basenu, w sezonie i po nim. Dlatego pomiar pH warto zrobić stałym punktem pielęgnacji basenu, tak samo jak sprawdzanie chloru.
Źródła: PWTAG, Understanding and determining the importance of the active free chlorine content of the free chlorine test (TN60); Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 9.11.2015 w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać woda na pływalniach (Dz.U. 2022 poz. 1230).
