Test pokazuje, że chlor jest w normie, pH też się zgadza, a woda w basenie i tak mętnieje i zaczyna zielenieć. Dodajesz chlor, robisz szokowanie, sięgasz po algicyd, a efekt jest krótki albo żaden. Jeśli przez cały sezon używasz tabletek chlorowych, bardzo możliwe, że problemem nie jest za mało chloru, tylko za dużo stabilizatora. Mówi się wtedy o wodzie przestabilizowanej.
Co to jest stabilizator chloru?
Stabilizator to kwas cyjanurowy (w przepisach nazywany kwasem izocyjanurowym). Chroni chlor przed rozkładem pod wpływem promieni słonecznych. Bez niego w basenie odkrytym chlor znika z wody bardzo szybko, zwłaszcza w upalne dni.
Większość tabletek chlorowych i granulatów do basenów ogrodowych to tzw. chlor stabilizowany, czyli preparaty na bazie dichloro- lub trichloroizocyjanuranów. Razem z chlorem za każdym razem dodają one do wody porcję stabilizatora. I tu zaczyna się problem.
Skąd się bierze przestabilizowana woda?
Chlor się zużywa, a stabilizator nie. Kwas cyjanurowy nie odparowuje i nie rozkłada się w wodzie, więc z każdą kolejną tabletką jego stężenie rośnie. Z basenu ubywa go tylko razem z wodą: przy płukaniu filtra, przez chlapanie albo przy częściowej wymianie wody.
Skalę dobrze pokazuje przykład, który podaje producent chemii HTH. Tabletka stabilizowanego chloru o wadze 200 g uwalnia do wody około 100 g kwasu cyjanurowego. W basenie o pojemności 50 m³ to około 2 mg/l stabilizatora z każdej tabletki. W przykładzie HTH taki basen, chlorowany wyłącznie tabletkami 200 g, był przestabilizowany już po około pięciu miesiącach. Jeśli nie wiesz, ile wody ma Twój basen, skorzystaj z naszego kalkulatora pojemności basenu.
Po czym poznać, że woda jest przestabilizowana?
Nadmiar stabilizatora wiąże chlor tak mocno, że ten przestaje skutecznie dezynfekować, choć test nadal może pokazywać prawidłowy wynik. Typowe objawy to:
- woda zielenieje lub mętnieje mimo prawidłowego poziomu chloru,
- glony wracają szybko po każdym szokowaniu,
- algicyd i chlorowanie szokowe nie przynoszą trwałego efektu,
- trudno utrzymać równowagę wody, mimo regularnego dozowania chemii.
Pewność daje tylko pomiar stabilizatora. Standardowy tester chloru i pH tego nie pokaże. Potrzebny jest osobny test na kwas cyjanurowy (paskowy, tabletkowy albo fotometryczny).
Jaki poziom stabilizatora jest właściwy?
W basenie odkrytym stabilizator powinien mieścić się w przedziale 30–50 mg/l. Tak zaleca zarówno producent chemii HTH, jak i specjaliści z portalu chemiabasenowa.pl. Ci ostatni zwracają uwagę, że powyżej około 60 mg/l chlor wyraźnie traci skuteczność. Gdy stabilizator przekroczy 50–60 mg/l, radzą wymienić co najmniej 30% wody. Na baseny publiczne w Polsce obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać woda na pływalniach. Przewiduje ono badanie kwasu izocyjanurowego tam, gdzie do dezynfekcji stosuje się di- lub trichloroizocyjanurany.
Basen kryty, do którego nie dociera słońce, stabilizatora w ogóle nie potrzebuje.
Jak naprawić przestabilizowaną wodę?
Częściowa wymiana wody. To jedyny skuteczny sposób na obniżenie poziomu stabilizatora, bo chemicznie nie da się go z wody prosto usunąć. Zasada jest prosta: wymiana połowy wody obniża stężenie mniej więcej o połowę. Przy 100 mg/l wymiana około 50% wody sprowadzi poziom do okolic 50 mg/l. Po uzupełnieniu wody zmierz ponownie stabilizator i wyreguluj pH.
Nie dodawaj więcej chloru stabilizowanego. Kolejne tabletki tylko pogłębią problem. Dopóki poziom stabilizatora jest za wysoki, przejdź na chlor niestabilizowany, np. podchloryn wapnia.
Wykorzystaj koniec sezonu. Jesień to dobry moment na zmierzenie stabilizatora i częściową wymianę wody, zanim zamkniesz basen na zimę. Więcej o tym w poradniku Jak przygotować basen do zimy.
Jak nie dopuścić do przestabilizowania?
Mierz stabilizator regularnie. Specjaliści z chemiabasenowa.pl zalecają pomiar co 2–3 tygodnie w sezonie i dodatkowo po intensywnym chlorowaniu.
Łącz chlor stabilizowany z niestabilizowanym. Kiedy stabilizator zbliża się do górnej granicy, do szokowania i bieżącego chlorowania używaj preparatów bez kwasu cyjanurowego.
Regularnie odświeżaj wodę. Każde płukanie filtra i uzupełnianie świeżą wodą trochę obniża poziom stabilizatora.
Przestabilizowana woda to jeden z najczęstszych powodów, dla których „chemia nie działa”, choć wszystko wydaje się w normie. Wystarczy jeden dodatkowy test, żeby oszczędzić sobie tygodni walki z zieloną wodą.
Źródła: HTH – What is over-stabilised pool water?, Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać woda na pływalniach (Dz.U. 2022 poz. 1230).
